Privatizimi në shekullin e ri

Etjon Basha

1

Në postimin e fundit, Bardhyli përmbledh argumentet e shumta që kemi diskutuar në vite në këtë blog mbi teorinë dhe praktikën e privatizimit. Pa rënë në përsëritje: privatizimi i aseteve shtetërore ka rëndësi jetike për ekonomitë shqiptare por zbatim i tij në praktikë ka devijuar rëndë nga parimet e transparencës dhe efiçencës. E megjithatë, edhe me këto mangësi të pakundërshtueshme, sërish edhe ky privatizim i mangët është i parapëlqyeshëm ndaj ruajtjes së pronësisë shtetërore, e cila gjithnjë do mbetet infektive.

Por nuk kemi përse të zgjedhim mes privatizimit inefiçent dhe pronësisë shtetërore, pasi mangësitë e praktike të privatizimit nuk janë të pashmangshme por rrjedhin drejtpërdrejt nga metoda “bashkëkohore” e tenderimit të ofertave.

Shkurtimisht, kur qeverisë në Tiranë i bie ndër mend të privatizojë, le të themi, INSIG-un, shpall këtë qëllim publikisht dhe fton depozitimin e ofertave nga palët e interesuara. Secila ofertë përmban çmimin e ofruar (ose kushtet e tjera, si investimet e premtuara, etj.), depozitohet vetëm një herë dhe mbahet tërësisht e fshehë nga palët e tjera dhe publiku i gjerë. Në fund, qeveria përzgjedh ofertën fituese – në teori më të lartën, por kushtet e  tjera e ndërlikojnë këtë llogari dhe lenë shumë vend për favoritizëm – duke zbardhur gjithë ofertat.

Është pak të thuash që kjo metodë është mesjetare. Ç’qëllim mund të ketë praktika e ofertimit të vetëm dhe e ruajtjes së fshehtësisë? Çdo ekonomist gjysëm i përgatitur mund të na thotë që kjo metodë rezulton në një çmim më të ulët për shtetin: askush nuk do tenderojë një çmim më të lartë se vlera potenciale e asetit pasi kështu operacioni do rezultonte me humbje pa nisur mirë, por gjithkush do përpiqet të tenderojë nën këtë vlerë në shpresën që ofertuesit e tjerë po tenderojnë edhe më pak.

Continue reading “Privatizimi në shekullin e ri”