The commercial case for corporate social responsibility

Bardhyl Salihu

Corporate social responsibility (CSR) is the rather loose notion that companies have some sort of obligations towards society, beyond pursuing profits, upholding the law, or respecting agreements.

The adoption of CSR by companies as a concept has seen a surge in recent years. 72 percent of S&P 500 companies had reported on it in 2014. This number may seem unimpressive, but only fewer than 20 percent had done so three years before. The proportion on a global scale is even higher: of the world’s largest 250 companies, a staggering 93 percent publish annual reports. Continue reading “The commercial case for corporate social responsibility”

The trouble with euroscepticism

image

Bardhyl Salihu

Is that it’s full of anti-immigration rhetoric. From Marine Le Pen in France to Nigel Farage in the UK, eurosceptic parties have taken turns bashing freedom of movement. Farage’s UKIP blame UK’s economic difficulties on immigrants, even though no studies have conclusively shown that immigrants reduce jobs on the net or ‘compress’ wages.

Most immigrants take low-level jobs that Britons wouldn’t want anyway and thus belong to the low-paid category. Whilst reform is necessary to ease the strain on entitlements and the NHS, evidence shows that immigrants are net taxpayers rather than receivers. Taking my own case as a student in the UK, by the time I graduate I will have left behind a sum of money big enough to pay a Briton’s annual salary.

If immigrants aren’t a drag on the economy and their cheap labour benefits British customers through lower prices, what’s the problem?

Apparently they are to blame for the rise in crime as well.

Sure, a number of immigrants commit crimes for which they ought to be held accountable. But opposing immigration altogether to solve this problem is a one-size-fits-all approach. It’s like isolating Glasgow from the rest of UK because of its high crime rates.

It’s unwise to punish the majority of law-abiding immigrants because a few bad guys slipped through the cracks. A more prudent approach would be to improve effectiveness at pointing them out during visa applications and refusing them entry.

Perhaps the only legitimate argument against immigration is culture change. With the inflow of immigrants in the UK that we’ve see these past two decades, the distinctive British values are sure to wane. But is preserving culture so important as to deprive these poor immigrants of the opportunity to have a better life? After all, the efforts that most immigrants have made to become British rather than change Britishness are remarkable.

While there are many reasons to criticize EU, freedom of movement isn’t one of them. It’s a policy which the continent can be proud of.

Mrekullia Ekonomike Gjermane Shembull për Kosovën

Të drejtat autoriale i mbanë Gazeta Jeta në Kosovë

Bardhyl Salihu

E pazhvilluar ngjashëm si Gjermania pas luftës, e madje më pak e shkatërruar, Kosova sot gjendet në pozitë shumë të ngjashme ekonomike. Por përderisa 15 vite pas luftës (1960) Gjermania renditej si ndër vendet më të zhvilluara në botë, Kosova ende është më e varfra në Evropë. Dallimi i qartë është natyrisht te politikat që janë ndjekur. Continue reading “Mrekullia Ekonomike Gjermane Shembull për Kosovën”

“Fondi i Punësimit”- I Padëshirueshëm Ekonomikisht

© Të drejtat autoriale i mbanë Gazeta Jeta në Kosovë

Bardhyl Salihu

Një anë pozitive e fushatës së fundit zgjedhore është përhapja e programeve politike. Kjo tregon që debati po largohet sadopak nga temat personale dhe amatore, duke u orientuar më shumë në politikat që duhet ndjekur për zhvillimin ekonomik të vendit. Njëri prej premtimeve më të mëdha është “Fondi i Punësimit”, pjesë e programit të PDK-së. Edhe pse PDK-ja nuk e ka të sigurt numrin e deputetëve të mjaftueshëm për formimin e qeverisë, megjithatë si fituese e zgjedhjeve tërheq vëmendje më të madhe drejt vlerësimit të programeve të saj. Continue reading ““Fondi i Punësimit”- I Padëshirueshëm Ekonomikisht”

Shteti dëmton shëndetin

© Të drejtat autoriale i mbanë Gazeta Jeta në Kosovë

Bardhyl Salihu

Herën e fundit kur e vizitova Spitalin e Prishtinës, më ngjau me një film i cili e portretizon jetën pas shkatërrimit të botës. Objektet antike me hyrje të errëta, muret e prishura, era kundërmuese, udhëzimet e improvizuara për katet dhe dhomat, kaosi i pacientëve të grumbulluar pa sistematizim dhe pa pushimore. Pasqyrë e tmerrit në shëndetësinë kosovare.

Continue reading “Shteti dëmton shëndetin”

Rreziku i politikave identitare

© Të drejtat autoriale i mbanë Gazeta Jeta në Kosovë

Bardhyl Salihu

“Politikat identitare” janë politikat që argumentohen në bazë të përfitimit të ngushtë të individëve të një identiteti të veçantë, si për shembull racor, klasor, fetar, gjinor, etnik, ideologjik, kulturor, etj. Përkrahësit e këtij lloji të politikave nuk e marrin parasysh efektin e përgjithshëm (utilitar) që ato e kanë në identitetet tjera, por me egoizëm janë të interesuar vetëm për përfitimin e individëve që i përkasin identitetit të tyre.

Continue reading “Rreziku i politikave identitare”

Obsesione të pamerituara ekonomike

Bardhyl Salihu

Në diskutimet dhe shkrimet e ekonomistëve në Kosovë vazhdimisht del në pah obsesioni i pamerituar me disa ide të caktuara ekonomike. Do të ishte në shërbim të zhvillimit ekonomik të vendit nëse vëmendja nuk shterret duke u obsesionuar gabimisht me këto ide, por duke u përqëndruar në problemet reale ekonomike të cilat kërkojnë zgjidhje.

Continue reading “Obsesione të pamerituara ekonomike”

Për privatizim të suksesshëm

Bardhyl Salihu

Duket se me pranimin e ofertës së fundit, odisejadës së privatizimit të Post-Telekomit të Kosovës (PTK) po i afrohet fundi. Në të njëjtën kohë, në horizont po vërehet edhe privatizimi i kompleksit turistik “Brezovica”. Ne kemi shkruar disa herë pse privatizimi është tejet i nevojshëm për zhvillim ekonomik, por në të njëjtën kohë kemi kundërshtuar rreptësisht formën dhe motivet e “privatizimit” që po bënë Qeveria e Kosovës. Ja edhe një përmbledhje, ndoshta më qartë, se çka duhet për privatizim të suksesshëm:

  1. Bartje e të drejtave pronësore, jo koncesionim.  Privatizimi nënkupton që pronar bëhet personi apo kompania që blenë asetin, kurse koncesionimi nënkupton që personi apo kompania vetëm e përdorë asetin për një periudhë të caktuar. Dallimi është i madh. Duke bartur të drejtat pronësore, pronari i ri i kushton kujdes të çmuar pronës dhe synon ta mirëmbajë atë duke e përdorur vetëm deri në masën e mjaftueshme, si mjet kapital në prodhimin e të mirave dhe shërbimeve që i ofron. Arsyeja për këtë është e thjeshtë: prona e pronarit paraqet vlerën kapitale apo vetë pasurinë e tij. Çdo zhvlerësim i pronës nënkupton varfërim për pronarin. Në anën tjetër, koncesionimi do të thotë që përdoruesi i ri (e jo pronari) nuk ka nxitje apo stimulim që ta kursejë pronën nga eksploatimi pasi ta ketë përdorur për nevojat e tij. Shembull është “privatizimi” i aeroportit të Prishtinës. Kompania e re nuk do ta kursejë e lëre më ta zhvillojë infrastrukturën në vitet e fundit kur ta mbaroj punën e saj.
  2. Largimi i pengesave ligjore në treg. Nuk mjafton nëse privatizimi nuk shoqërohet me largimin e pengesave ligjore të cilat e pamundësojnë apo vështirësojnë hyrjen në treg. Këto pengesa e bëjnë tërë orvatjen për privatizim të pakuptimtë pasi nuk mundësojnë konkurrencën e lirë. Ç’të mire ka një monopol privat? Shembuj që shërbejne prapë janë aeroporti si dhe Shpërndarësi i Energjisë Elektrike. Në vend që privatizimi të shoqerohej me hapje të plotë të tregut, kompanive fituese i është garantuar veprimtaria ekskluzive dhe e mbrojtur nga konkurrenca, duke monopolizuar kështu tregun.
  3. Privatizim pa kushte. Ideja që privatizimi të bëhet me kushte (p.sh. të mos pushohen nga puna punëtoret për x vite, të bëhet investim prej x milion Eurove, etj.) është totalisht e kundërt me të gjithë idenë e privatizimit në radhë të parë. Arsyja pikërisht pse privatizimi duhet të ndodhë është që shteti nuk e di se çka duhet të bëjë një ndërmarrje. E tërë esenca e privatizimit është largimi i kontrollit të padëshiruar shtetëror i cili po rezulton në joefikasitet. Kushtet jo vetëm që e zvogëlojnë ofertën për privatizim të aseteve pasi trembin ofertuesit, por edhe e dëmtojnë tregun duke kushtëzuar kompanitë të bëjnë veprime joefikase, siç janë pushimi nga puna i punëtorëve që nuk mund të arsyetohen ekonomikisht apo zëvendësimi i të moshuarve me të rinjë të cilët janë më të aftë. Pak-a-shumë i njëjti argument vlenë edhe për privatizimin e pjesshëm, e jo 100%, të aseteve, gjë që përbënë kusht tjetër. Natyrisht, këtu nuk është fjala për kushtet procedurale.
  4. Transparencë. Në mënyrë që të parandalohen keqpërdorimet apo favoret si dhe të fuqizohet oferta për asetin në fjalë, procesi duhet të jetë transparent. Procedura duhet të dihet paraprakisht për të gjithë duke pëfshirë qytetarët. Ofertat duhet të jenë të njohura për të gjithë gjithashtu. Procesi nuk guxon të shëndërrohet në transferim personal të pasurisë apo favorizim të grupeve të veçanta, siç po ndodhë për momentin.
  5. Çmimi të jetë kriteri i vetëm i vlerësimit. Nuk ka mënyrë të mirë apo të keqe të vlerësimit të ofertës “më të mirë”. Kriteri i vetëm që deri diku jep sinjale në të cilat mund të bazohemi është çmimi që personi apo kompania janë të gatshëm ta ofrojnë. Sa më i lartë çmimi, aq më shumë tregohet interesi apo urgjenca si dhe fuqia ekonomike e ofertuesit. Ofertuesi që paguan më së shumti duhet të jetë ai që fiton.

Shkrime mbi privatizimin

Më poshtë një listë e shkrimeve tona mbi privatizimin: